Safra Kesesi Hastalıkları

Safra Kesesi Hastalıkları

 

Safra kesesi karaciğerin sağ lobunun alt kısmında yeleşik olan armut biçimde bir organdır. Asıl görevi karaciğerde sentezlenen safrayı depolayıp yoğunlaştırarak yemek sonrası oniki parmak barsağına boşaltmaktır.
Kendisi hayati önem taşıyan bir organ olmamasına rağmen bazen hastalıkları hayatı tehdit edebilmektedir.

 

Safra kesesi hastalıkları:

Safra Kesesi Taşları
Akut Kolesistit
Kronik Kolesistit
Akalkulöz Kolesistit
Kolesistoenterik Fistüller
Safra Taşı İleusu
Safra Kesesi Kanseri

---

Safra Kesesi Taşları

Taş Oluşumu: Kese içerisindeki safranın akışkanlığının azalması sonucu tortu halinde çökmesi sonucu taşlar oluşur.

Taş oluşumu için risk faktörleri: Major risk faktörleri 5 F belirtisi olarak ta bilinen
Female (kadın)
Fourty (40 yaş)
Fertile (doğurgan, çok doğum yapmış)
Fairy (açık tenli sarışın)
Fatty (şişman) olmaktır.
Diğer risk faktörleri; Kalıtsal, hızlı kilo verme, uzun süre damardan beslenme, mide cerrahisi geçirmiş olmaktır.

Kolesterol Taşları: Tüm taşların % 10’unu oluşturur. Genelde sarı renklidirler. Büyük boyutlara ulaşabilirler.

Pigment Taşları: Tüm taşların % 10’unu oluşturur. Genellikle küçük-sert ve birden fazla sayıda olabilirler. Siyah renklidirler.

Karma Taşlar: Tüm taşların % 80’ini oluşturur. Hem kolesterol hem de pigment taşları vardır.

Taş Komplikasyonları

Safra kesesindeki taşlar herhangi bir komplikasyona yol açmadığında kendi başlarına bulgu vermezler. Başka bir hastalığı araştırırken veya check-up sırasında tesadüfen fark edilen taşlara aseptomatik/ sessiz taşlar denir. Semptomatik taşlar ise taşın safra kesesinin akımını engelleyerek kese iltihabından ana safra yollarını tıkayıp tıkanma sarılığına uzanan hayatı tehdit edebilecek hastalıklara sebep olabilir.

Aseptomatik/sessiz taşlar:

Genelikle tesadüfen tespit edilirler. Safra kesesinde taş olan hastaların %60-70’ni oluştururlar. Taşa bağlı hiç bir semptom görülmez. Ancak taşların ileride hangi durumlarda semptomatik olacağı konusunda bir ön fikir olmadığı için sessiz taşlara tedavi yaklaşımı hala tartışmalıdır. Semptomatik olmadığı sürece ameliyat etmeyelimi savunan hekimler kadar özellikle safra kesesi iltihabının hayatı tehdit edebileceği hasta grubunda (diyabetik-kalp hastalıklı) ameliyatı öneren hekimler de mevcuttur.

Akut Kolesistit:

Safra kesesi taşına bağlı en sık gelişen komplikasyon, taşın safra kesesi kanalını tıkaması sonucu oluşan kese iltihabıdır. Özellikle ağır veya yağlı bir yemeği takiben sağ üst kadranda veya sağ omuzda ağrı olur. Bulantı-kusama ve yüksek ateş eşlik edebilir.
Tanıda ultrasonografi yardımcıdır. Karın içinde komplikasyondan şüpheleniyorsa karın tomografisi yardımcıdır.
Başlıca komplikasyonları; kese perforasyonu, kese etrafında veya karaciğerde abse, pankreas veya safra yolları iltihabına neden olabilir.
Tedavi: Kesin tedavisi safra kesesinin çıkarılmasıdır. Ancak iltihabın başlamasından 72 saat geçmişse ve komplikasyon yoksa ilk etapta ilaç tedavisi, iltihap geriledikten 4-6 hafta sonra da cerrahi yapılabilinir.

Akalkulöz Kolesistit:

Tüm akut kolesistit vakalarının % 5’ini oluşturur. Safra lesesinde taş olmadan kesenin iltihabıdır. Özellikle yoğun bakım hastalarında, immun supresiflerde, diyabetiklerde olabileceği gibi hiçbir sebep yokken de oluşabilir. Taşla beraber olan iltihaba göre daha kötü seyirlidir. Tedavisi tanı konduğu anda cerrahidir.

Kronik Kolesistit:

Safra kesesinde taşa bağlı tekrarlayan kese enfeksiyonlarıdır. Sık geçirilen enfeksiyona bağlı safra kesesi normal fonksiyonlarını kaybeder, hacim olarak küçülür. Hastalarda özellikle yemekten sonra sağ üst kadranda rahatsızlık hissi mevcuttur. Tedavisi cerrahidir.

Kolesistoenterik Fistüller:

Safra kesesindeki şiddetli enfeksiyona bağlı olarak safra kesesi mide-onikiparmak barsağa veya kolona fistülüze olabilir. Safra kesesi içerisinde hava vardır. Tekrarlayan safra yolları enfeksiyonları vardır. Tedavi cerrahidir.

Safra Taşı İleusu:

Gastrointestinal sisteme fistülize olmuş safra kesesi içerisindeki >2 cm taşın barsakta tıkanıklığa yol açması durumudur. Tedavisi acil cerrahidir.

Safra Kesesi Kanserleri:
Safra kesesi kanseri nedeniyle ameliyat edilen hastaların %80’ininde taş mevcuttur.